Tiểu sử

Tiểu sử Nguyễn An – Cuộc đời của Nguyễn An

Nguyễn An

Bản mẫu:東亞宦官 Nguyễn An (chữ Hán: 阮安, 1381-1453), còn gọi là A Lưu (chữ Hán: 阿留, tên gọi ở Trung Hoa), kiến trúc sư thời xưa, người Việt. Ông là tổng công trình sư và cùng với Sái Tín là kiến trúc sư trưởng của Tử Cấm Thành Bắc Kinh, Trung Quốc. Ông cũng tham gia trị thủy hệ thống sông Hoàng Hà.

Bạn đang xem: Tiểu sử Nguyễn An – Cuộc đời của Nguyễn An

Tiểu sử

Nguyễn An sinh năm Tân Dậu (1381), quê ở vùng Hà Đông (có lẽ là ở một làng nghề nào đó thuộc phía Nam trấn SÆ¡n Tây hay Tây Bắc trấn SÆ¡n Nam lúc đó, sau vào thời nhà Nguyễn thuộc tỉnh Hà Đông, nay thuộc địa phận thành phố Hà Nội. Khi gần 16 tuổi (khoảng năm 1397), thời vua Trần Thuận Tông nhà Trần, ông đã tham gia các hiệp thợ xây dá»±ng cung điện ở kinh thành Thăng Long nhà Trần. Năm 1407, nhà Minh sang đánh bại nhà Hồ, chiếm được Việt Nam. Tướng nhà Minh là TrÆ°Æ¡ng Phụ, ngoài việc bắt cha con Hồ Quý Ly cùng toàn bộ triều đình nhà Hồ đem về Trung Quốc (Hồ Nguyên Trừng sau làm quan nhà Minh), còn tiến hành lùng bắt các thanh thiếu niên trai trẻ tuấn tú của Việt Nam mang sang Trung Hoa, chọn để hoạn làm Thái giám phục vụ trong cung vua nhà Minh. Trong số này có nhiều người sau trở nên nổi tiếng vì tài giỏi nhÆ°: Nguyễn An, Phạm Hoằng, VÆ°Æ¡ng Cấn,… Lúc này là những năm VÄ©nh Lạc, thời vua Minh Thành Tổ Chu Đệ (1403 – 1424), ông vua này cho dời đô từ Nam Kinh lên Yên Kinh (của nhà Nguyên trước đó), đổi tên là thành Bắc Kinh và cho xây dá»±ng lại to đẹp hÆ¡n và đúng theo ý muốn của mình. Đầu tiên vua Minh cho xây dá»±ng tá»­ cấm thành tức Cố Cung trước (xây từ năm 1406 đến năm 1420 thì hoàn thành). Trong số thái giám phục vụ ở cung vua, Minh Thành Tổ thấy Nguyễn An rất giỏi tính toán, có biệt tài về kiến trúc xây dá»±ng, lại liêm khiết hiếm thấy nên tin dùng.

Kiến trúc sư trưởng Bắc Kinh

Năm VÄ©nh Lạc 14 (1416) theo lệnh của Minh Thành Tổ, Nguyễn An khi ấy mới ngoài 30, đã được giao trọng trách “tổng công trình sÆ°” xây dá»±ng thành Bắc Kinh mới (Cố Cung). Đến đời vua Minh Anh Tông thành Bắc Kinh lại được trùng tu và xây dá»±ng bổ sung. Năm 1437, vua Minh Anh Tông giao cho bộ Công xây dá»±ng lại kinh thành, viên Thị lang bộ Công là Sái Tín tâu xin trÆ°ng dụng 18 vạn dân phu giỏi nghề và chi tiêu tốn kém, thu mua rất nhiều vật liệu song phải đợi 5 năm xây xong; vua Minh thấy vậy liền giao cho Nguyễn An làm tổng đốc công (tổng công trình sÆ°) trùng tu thành Bắc Kinh. Sách Kinh thành ký thắng của DÆ°Æ¡ng SÄ© Kỳ viết:

Minh sá»­ quyển 304 – Liệt truyện 192 – Hoạn quan nhất chép về ông rất ngắn (sau Trịnh Hòa, Hầu Hiển, Kim Anh, HÆ°ng An, Phạm Hoằng, VÆ°Æ¡ng Cấn), nhÆ°ng có đề cập tới việc xây dá»±ng thành trì, cung điện, các sở quan tại Bắc Kinh cÅ©ng nhÆ° trị thủy nhÆ° sau: 阮安有巧思,奉成祖命營北京城池宮殿及百司府廨,目量意營,悉中規制,工部奉行而已。正統時,重建三殿,治楊村河,並有功。景泰中,治張秋河,道卒,囊無十金。 (Nguyễn An hữu xảo tÆ°, phụng Thành Tổ mệnh doanh Bắc Kinh thành trì cung điện cập bách ti phủ giải, mục lượng ý doanh, tất trúng quy chế, Công bộ phụng hành nhi dÄ©. Chính Thống thì, trùng kiến tam điện, trì DÆ°Æ¡ng Thôn hà, tịnh hữu công. Cảnh Thái trung, trì TrÆ°Æ¡ng Thu hà, đạo tuất, nang vô thập kim).

Như vậy, từ vẽ đồ án thiết kế, đào tạo nhân lực, đến chỉ đạo thi công ông đều tham gia. Công việc của ông làm chính là kết hợp nhiệm vụ của một nhà kiến trúc sư công trình, một nhà quy hoạch, một kỹ sư xây dựng lẫn một nhà quản lý dự án xây dựng, ở thời đại ngày nay. Ông xứng đáng là kiến trúc sư trưởng của thành Bắc Kinh lúc đó. Năm Chính Thống thứ hai (1437), ông xây dựng Thành nội tức là Hoàng thành (thêm hai cung, ba điện, năm phủ, sáu bộ, và dinh thự công sở các ty), Thành ngoại với 9 cửa kinh sư: cửa Chính Dương (có 1 chính lầu và 3 gian Nguyệt thanh lâu), và các cửa: Sùng Văn, Tuyên Vũ, Triệu Dương, Phụ Thành, Đông Trực, Tây Trực, An Dinh, Đức Thắng (mỗi cửa này đều có 1 chính lầu và 1 Nguyệt thanh lâu (lầu ngắm trăng)). Công việc trên được ông chỉ huy thực hiện hoàn thành trong hơn hai năm, rút ngắn tiến độ được gần một năm, mà lại chỉ dùng hết một vạn nhân lực để thi công. Tháng 3 năm Chính Thống thứ 5 (1440), ông lại được nhà vua giao cho 7 vạn thợ và lệnh cho xây dựng và trùng tu ba điện: Phụng Thiên, Hoa Cái, Cẩn Thân, cùng hai cung: Càn Thanh, Khôn Ninh (hai cung, ba điện này được xây xong năm 1420, nhưng năm 1421 lại bị sét đánh hư hại). Đến tháng 10 năm sau (1441) thì công việc này xong, vua nhà Minh thưởng cho Nguyễn An: 50 lạng vàng, 100 lạng bạc, 8 tấn thóc và 1 vạn quan tiền. Đến tháng 10 năm Chính Thống 10 (1445), ông lại được giao xây dựng lại tường thành Bắc Kinh, vốn trước bên ngoài xây bằng gạch nhưng ở trong đắp đất nên hễ mưa là sụt.

Nhà xây dựng các công trình trị thủy hệ thống sông Hoàng Hà

Những trận lụt lớn trên sông Hoàng Hà vào các năm 1444 – 1445, vua nhà Minh đều tín nhiệm cá»­ ông đến hàn khẩu đê điều ở những nÆ¡i xung yếu nhất, chỉ đạo xây dá»±ng lại các công trình trị thủy sông Hoàng Hà. Nguyễn An còn trị thủy con sông Tắc DÆ°Æ¡ng ở thôn Dịch, nạo vét sông Trạch ChÆ° ở thôn DÆ°Æ¡ng. Ông đích thân chỉ đạo đào đắp các công trình thủy lợi rất lớn. Năm Chính Thống thứ 14 (1449), Nguyễn An được cá»­ đi tuần tra tuyến kênh đào từ Thông Châu đến Nam Kinh. Năm 1453, niên hiệu Cảnh Thái thứ tÆ°, đời vua Minh Đại Tông (Cảnh Đế) (1450-1456), sông TrÆ°Æ¡ng Thu ở SÆ¡n Đông vỡ đê, tu sá»­a mãi không xong, ông lại được vua nhà Minh cá»­ đến đó để trị thủy rồi mất ở dọc đường.

Nguyễn An là người hết lòng vì công việc, tận tụy, cần mẫn, thanh bạch, liêm khiết, trước khi mất, Nguyễn An trăn trối: đừng xây lăng mộ cho ông như những người có công thời ấy thường làm, mà nên đem toàn bộ của cải của ông góp vào quỹ công, để phát chẩn cho dân bị lụt ở Sơn Đông, những nơi ông đang đi mà chưa tới.

Đánh giá và nghiên cứu của hậu thế về Nguyễn An

Nhà sá»­ học TrÆ°Æ¡ng Tú Dân từng làm việc tại ThÆ° viện Bắc Kinh, có điều kiện khảo cứu về Nguyễn An và đã từng sang Đài Bắc tập trung tài liệu để viết sách về Nguyễn An, nhận xét: “Từ xÆ°a đến nay, người tốt trong hoạn quan trăm ngàn người không được một. Còn An hết lòng vì công việc, thanh bạch, liêm khiết, khắc khổ, khi lâm chung không có nén vàng nào trong túi, là một con người cao thượng, chỉ để lại công đầu ở Bắc Kinh. Nguyễn An là người kiệt xuất trong hoạn quan, công với quốc gia không thể phai mờ. Ngày nay tên Tam Bảo thái giám, đàn bà trẻ con đều tỏ tường, còn tên nhà đại kiến trúc Nguyễn An – A LÆ°u thì ngay học giả, chuyên gia ít ai hay biết. Thật bất hạnh thay. Tôi nghÄ©, với An không chỉ riêng giới công trình đáng ngưỡng mộ mà thị dân Bắc Kinh cÅ©ng nên uống nước nhớ nguồn, ká»· niệm chớ quên.

Từ năm 1953, các nhà sử học Việt Nam như Trần Văn Giáp, Minh Tranh, Đào Duy Anh và Đặng Thai Mai lần lượt sang thăm Trung Quốc, đến Thư viện Bắc Kinh thu thập sử liệu Việt Nam, trong đó có các tài liệu về Nguyễn An.

Các công trình do Nguyễn An thiết kế và xây dựng ở Trung Quốc

  • Cá»­a Chính DÆ°Æ¡ng, còn gọi là Tiền Môn, ở phía Nam quảng trường Thiên An Môn, ngày nay vẫn còn tồn tại, là cá»­a chính trong 9 cá»­a của Ngoại thành (thành ngoài) đều do ông xây dá»±ng năm 1437 – 1439.
  • Ba điện Phụng Thiên, Hoa Cái và Cẩn Thân, được xây năm 1417 – 1420, trùng tu 1440 – 1441, đến triều đại nhà Thanh được đổi tên lần lượt thành Thái Hòa, Trung Hòa và Bảo Hòa.
  • Hai cung Càn Thanh cung và Khôn Ninh cung, được xây năm 1417 – 1420, trùng tu năm 1440 – 1441.
  • Dinh thá»± công sở các cÆ¡ quan triều đình: phủ Tôn Nhân, Bộ Lại, Bộ Lễ, Bộ Hộ, Bộ Binh, Bộ Hình, Bộ Công, Hồng Lô Tá»±, Khâm Thiên Giám, Viện Thái Y, Viện Hàn Lâm và Quốc Học (Quốc Tá»­ Giám)… Trong các công trình này, nay còn lại Quốc Học tức là ThÆ° viện Thủ đô Bắc Kinh ngày nay.
  • Thành trì Bắc Kinh thời đó có chu vi 68 dặm. Những năm VÄ©nh Lạc (Minh Thành Tổ (1403-1424)) và Tuyên Ðức (Minh Tuyên Tông (1426-1435)) được xây phía ngoài bằng gạch, nhÆ°ng bên trong tường thành vẫn còn làm bằng đất, nên gặp phải khi mÆ°a dầm lụt lội, tường thành thường hay sụp đổ. Nguyễn An xây dá»±ng, tu sá»­a lại cả phía trong và phía ngoài, tường thành Bắc Kinh từ đó cao đến 3 trượng 5 thước (dưới triều nhà Minh mỗi thước dài 31,1 cm, nên 3 trượng rưỡi tức là bằng 10,885 m), nền tường thành dày 6 trượng 2 thước (19,280 m), mặt thành rộng 5 trượng (15,550 m).

Chú thích

  1. ^ Zhu, Jianfei (2004). Chinese Spatial Strategies: Imperial Beijing, 1420-1911. Routledge. tr. 28. ISBN 0415318831.  Kiểm tra giá trị ngày tháng trong: |date= (trợ giúp)
  2. ^ “Vatican City and the Forbidden City; St. Peter’s Square and Tiananmen Square: A Comparative Analysis. Page 5” (PDF). Asian Perspectives and the University of San Francisco. 
  3. ^ Stefan Czernecki and reviewed by Dave Jenkinson. “The Cricket’s Cage”. CM Magazine. University of Manitoba. 
  4. ^ Tsai, Shih. “Perpetual Happiness: The Ming Emperor Yongle”. Seattle: University of Washington Press, c2001, p125-126. 

Phim

  • Tá»­-Cấm-Thành – Bản di-chúc của một bạo-chúa Phim của Đức về Nguyễn-An (thuyết-minh bằng tiếng Đức, có phụ-đề tiếng Việt)

Tham khảo

  • Nguyễn An – của Tiến sÄ© sá»­ học Quỳnh CÆ° viết
  • Nguyễn An, người Việt Nam có công lớn trong việc xây dá»±ng Bắc Kinh

(Nguồn: Wikipedia)

Đăng bởi: Trường Tiểu Học Tiên Phương

Chuyên mục: Tiểu sử

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *